CHỦ ĐỀ 1 - TỰ NHIÊN
Tiểu chủ đề 1- SINH HỌC
Học phần: CO S? TỰ NHIÊN - XÃ HỘI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM SÓC TRĂNG
KHOA T? NHI�N
T? SINH
Gi?NG VI�N: Di?n Hu?nh Ng?c Tuy?t
CHỦ ĐỀ 1 - TỰ NHIÊN
Tiểu chủ đề 1- SINH HỌC
PHẦN THỰC VẬT
I. Thực vật
1. Khái quát về giới thực vật
1. Đặc điểm chung của thực vật
- Tổ chức cơ thể: nhân chuẩn có vách tế bào bằng xenlulozơ, tự dưỡng nhờ có diệp lục tố
- Ít có khả năng di chuyển
- Phản ứng chậm.
- Có khả năng quang hợp.
- TV đa bào: giai đoạn lưỡng bội chiếm ưu thế.
- Hầu hết TV đều có rễ, thân, lá, hoa, quả - hạt.
2. Khái quát về giới thực vật
- Ngành rêu và địa tiền (Bryophyta)
- Ngành Dương xỉ trần (Ryniophyta)
- Ngành Lá thông (Psilotophyta)
- Ngành Thông đất (Lycopodiophyta)
- Ngành Cỏ tháp bút (Equisetophyta)
- Ngành Dương xỉ (Polypodiophyta)
2. Khái quát về giới thực vật
- Ngành Hạt trần (Gymnosermatophyta) hay Ngành Thông (Pinophyta).
- Ngành Hạt kín (Angiospermatophyta):
+ Lớp Một lá mầm (Monocotyledoneae)
+ Lớp Hai lá mầm (Dicotyledoneae)
Người ta đã biết được khoảng 1,7 triệu loài
Source : La Recherche, no 333 (2000)
TẢO LỤC (CHLOROPHYTA)
Cây rêu Funaria hygrometrica
Cây rêu Funaria hygrometrica
Cây Dương xỉ thường
Cyclosorus parasiticus
* Chu trình phát triển của
cây Dương xỉ
Một vài loại dương xỉ thường gặp
Các lá non của cây dương xỉ bao giờ cũng cuộn tròn lại ở đầu.
Cây thông
Các cây hạt trần ở nước ta đều có giá trị thực tiễn
- Cho gỗ tốt và thơm: thông, pơmu, kim giao,...
- Trồng làm cảnh: Tuế, bách tán, trắc bách diệp,...
* Giá trị của cây hạt trần
Các cây hạt kín rất khác nhau cơ quan sinh dưỡng & cơ quan sinh sản.
Thực vật hạt kín gồm 2 lớp:
Lớp Hai lá mầm
Lớp Một lá mầm
Mỗi lớp có những nét đặc trưng riêng.
Đặc điểm phân biệt giữa lớp
Hai lá mầm và lớp Một lá mầm
I. Thực vật
1.2. Các cơ quan sinh dưỡng của thực vật
1.2.1. Cấu tạo và chức năng của rễ
Rễ là một bộ phận cơ quan sinh dưỡng của cây, thường mọc ở dưới đất.
Chức năng chủ yếu của rễ là hút nước, các ion khoáng; rễ néo chặt cây vào đất; một số rễ còn làm chức năng dự trữ chất dinh dưỡng cho cây.
Rễ có thể mang chồi nhưng không bao giờ mang lá.
1. Rễ
1. Rễ
Hãy quan sát hình ảnh trên và ghi tên cây có rễ cọc, rễ chùm?
Cây có rễ cọc: bưởi, cải, hồng xiêm
Cây có rễ chùm: tỏi tây, mạ (lúa)
1. Rễ
1. Cấu tạo miền hút của rễ
Sơ đồ chung
B. Cấu tạo chi tiết một phần của rễ.
Lông hút
2. Biểu bì
3. Thịt vỏ
4. Mạch rây
5. Mạch gỗ
6. Ruột
Miền hút :
Vỏ gồm các bộ phận nào ? Cấu tạo của từng bộ phận ?
Trụ giữa gồm các bộ phận nào ? Cấu tạo của từng bộ phận ?
Miền hút
I. Thực vật
1. 2. Các cơ quan sinh dưỡng của thực vật
1.2.2. Thân
Thân là phần cơ quan trục ở trên mặt đất, nối tiếp với rễ, mang lá và cơ quan sinh sản.
Chức năng chủ yếu của thân là dẫn truyền và nâng đỡ.
Chức năng dự trữ, quang hợp, hoặc sinh sản sinh dưỡng.
2. THÂN
chức năng vận chuyển các chất trong cây và nâng đỡ tán lá.
Thân cây gồm
?
2. Các loại thân
Cỏ mần trầu
Đậu Hà Lan
Rau má
Một số loại thân bíến dạng
Dự trữ chất dinh dưỡng
Thân củ
Thân củ nằm dưới mặt đất
Dự trữ chất dinh dưỡng
Thân củ
Thân rễ nằm trong đất
Dự trữ chất dinh dưỡng
Thân rễ
Thân rễ nằm trong đất
Dự trữ chất dinh dưỡng
Thân rễ
Thân mọng nước, mọc trên mặt đất
Dự trữ nước.
Quang hợp
Thân
mọng nước
Cây chuối có phải là thân biến dạng không ?
2.2. Cấu tạo giải phẫu của thân
2.2.1. Đỉnh ngọn
Trụ giữa
Thịt vỏ
Mạch rây
Mạch gỗ
Ruột
Cấu tạo trong của thân non.
Vỏ
Trụ
giữa
Bảo vệ
- Quang hợp
- Vận chuyển
Vận chuyển
Vận chuyển
Chứa chất dự trữ
2. THÂN
?ở gỗ lâu năm có dác và ròng.
2. THÂN
2. THÂN
I. Thực vật
1.2. Các cơ quan sinh dưỡng của thực vật
1.2.3. Cấu tạo và chức năng của lá
Lá là một bộ phận cơ quan sinh dưỡng của cây, mọc có hạn
Có dạng phiến dẹp và đối xứng hai bên
Thực hiện chức năng dinh dưỡng rất quang trọng của cây: quang hợp, hô hấp, thoát hơi nước.
3. LÁ
Đặc điểm bên ngoài của lá
a) Phiến lá
- Tìm những điểm giống nhau của phần phiến các loại lá ?
Những điểm giống nhau của các loại lá: dạng bản dẹt, màu lục và là phần to nhất của lá.
- Những điểm giống nhau đó có tác dụng gì đối với việc thu nhận ánh sáng của lá ?
Các đặc điểm đó giúp phiến lá có thể thu nhận được nhiều ánh sáng để chế tạo chất hữu cơ cho cây.
b) Gân lá
3. LÁ
Lá đơn và lá kép
- Lá đơn (lá mồng tơi)
Cuống nằm ngay dưới chồi nách
Mỗi cuống chỉ mang 1 phiến
Cuống và phiến rụng cùng 1 lúc.
- Lá kép (lá hoa hồng
Cuống chính phân nhánh thành nhiều cuống con
Mỗi cuống con mang 1 phiến (gọi là lá chét)
Chồi nách chỉ có ở phía trên cuống chính, không có ở cuống con
Lá chét rụng trước, cuống chính rụng sau.
Lá có dạng gai nhọn
Giảm sự thoát hơi nước
Lá biến thành gai
Lá ngọn có dạng tua cuốn
Giúp cây leo lên cao
Tua cuốn
Lá ngọn có dạng tay có móc
Giúp cây bám để leo lên cao
Tay móc
Lá phủ trên thân rễ, có dạng vảy, màu nâu nhạt
Che chở, bảo vệ cho chồi của thân rễ
Lá vảy
Bẹ lá phình to thành vảy dày, màu trắng
Chứa chất dự trữ cho cây
Lá dự trữ
Trên lá có nhiều lông
Bắt và tiêu hóa ruồi
Lá bắt mồi
Gân lá phát triển thành cái bình có nắp đậy.
Bắt và tiêu hóa sâu bọ chui vào bình
Lá bắt mồi
Các kiểu xếp lá trên thân và cành
- Lá
- Có 3 kiểu gân lá
- Có 3 kiểu xếp lá trên cây
Cấu tạo trong
của phiến lá gồm:
Thịt lá
Hãy quan sát lớp tế bào thịt lá sát với biểu bì mặt trên và lớp tế bào thịt lá sát với biểu bì mặt dưới.
Điểm khác nhau giữa 2 lớp tế bào này ?
Những tế bào dạng dài
Những tế bào dạng tròn
Xếp sát nhau
Xếp không sát nhau
Nhiều lục lạp hơn, xếp theo chiều thẳng đứng
ít lục lạp hơn, xếp lộn xộn trong tế bào
Gân lá:
Gồm
Gân lá có chức năng gì ?
I. Thực vật
1.3. Sự sinh sản & các cơ quan sinh sản của TV
1.3.1. Các hình thức sinh sản ở thực vật
Sinh sản là khả năng sinh ra những cá thể mới giống mình.
Cơ sở của quá trình sinh sản là khả năng phân chia tế bào
Thực vật có 3 hình thức sinh sản: sinh sản sinh dưỡng, sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính.
Thế nào là sinh sản sinh sinh dưỡng tự nhiên ?
Sự sinh s?n từ rễ, thân, lá ở 1 số cây có hoa.
Giâm cành
Chiết cành
Ghép cây
Các bước ghép mắt
. SỰ XEN KẼ THẾ HỆ VÀ XEN KẼ HÌNH THÁI
2. Cấu tạo cơ quan sinh sản ở thực vật Hạt kín
Căn cứ vào cách xếp hoa trên cây, xỏc d?nh hoa mọc đơn độc và hoa mọc thành cụm ?
Dựa vào cách xếp hoa trên cây người ta chia thành 2 nhóm
Hoa mọc đơn độc: hoa hồng, hoa ổi, hoa ớt, hoa sen, hoa súng...
- Hoa mọc thành cụm: Hoa cúc, hoa cải, hoa mẫu đơn, hoa huệ ...
Sự thụ phấn là bắt đầu của quá trình sinh sản hữu tính ở cây có hoa. Vậy sự thụ phấn là gì ?
Sự thụ phấn: là sự tiếp xúc giữa hạt phấn và đầu nhuỵ để hoa thực hiện chức năng sinh sản.
Hạt phấn có thể tiếp xúc với hoa bằng những cách nào ?
Hoa tự thụ phấn và hoa giao phấn
Hoa tự thụ phấn
Hoa giao phấn
Đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ sâu bọ
Đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ gió
Sự thụ tinh
Thụ tinh
Hợp tử
Hạt
Bầu nhuỵ
Sự thụ tinh
Các bộ phận của hạt
Lá mầm
Rễ mầm
Chồi mầm
Thân mầm
Hạt và cấu tạo hạt
Qủa và cấu tạo quả
Dựa vào đặc điểm của vỏ quả chia quả thành 2 nhóm chính
- Quả khô: quả cải, quả chò, quả bông, quả đậu Hà Lan, quả thì là.
- Quả thịt: quả đu đủ, quả mơ, quả chanh, quả cà chua, quả táo.
a) Các loại quả khô
b) Các loại quả thịt
Quả khô
Quả thịt
khi chín vỏ khô, cứng, mỏng
khi chín mềm, vỏ dày, chứa đầy thịt quả
quả đậu đen, quả cải
quả nhót, quả nho
Quả
khô nẻ
Quả khô không nẻ
Quả mọng
Quả hạch
Khi chín vỏ quả tự tách, hạt rơi ra ngoài
Khi chín vỏ quả không tự tách,
Phần thịt quả rất dày, mọng nước
Ngoài phần thịt quả còn có hạch cứng chứa hạt
Quả cải
Quả thì là
Quả hồng
Quả đào
Các cách phát tán quả và hạt
Một số loại quả và hạt
Sự phát tán của quả và hạt
4. Ảnh hưởng của các nhân tố vô sinh đến đời sống TV
4.1. Ảnh hưởng của ánh sáng và không khí đối với thực vât
- Cây trong chuông B trồng trong điều kiện bình thường không khí có khí Cacbônic.
- Cây trong chuông A trồng trong điều kiện không khí không có khí Cacbônic, vì khí Cácbônic đã bị nước vôi trong hấp thụ hết.
Để tạo thành tinh bột lá cây cần có:
Nước
Khí Cacbônic
�nh sáng
Chất diệp lục.
Sản phẩm của quá trình quang hợp:
Tinh bột
Khí ôxi
Những điều kiện bên ngoài nào ảnh hưởng đến quang hợp:
- �nh sáng
- Nước
- Hàm lượng Cacbônic
- Nhiệt độ
Tại sao trong trồng trọt không nên trồng cây với mật độ quá dày ?
Vì trồng cây với mật độ dày cây sẽ mọc chen chúc nhau?sẽ bị thiếu ánh sáng, thiếu không khí, nhiệt độ sẽ tăng cao ?gây khó khăn cho quang hợp? cây chế tạo được ít chất hữu cơ? thu hoạch sẽ thấp.
Tại sao nhiều loại cây cảnh trồng ở chậu để trong nhà mà vẫn xanh tốt ? Cho ví dụ ?
Nhiều loại cây có nhu cầu ánh sáng không cao (cây ưa bóng) vì thế nếu trồng trong nhà, ánh sáng yếu vẫn đủ cho lá cây quang hợp nên cây vẫn xanh tốt.
Ví dụ: cây trúc nhật, cây vạn niên thanh.
Tại sao muốn cây sinh trưởng tốt cần phải chống nóng, chống rét cho cây ?
Vì nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều gây khó khăn cho quá trình quang hợp của lá, chống nóng, chống rét có tác dụng tạo điều kiện nhiệt độ thuận lợi cho quá trình quang hợp?cây sẽ chế tạo được nhiều chất hữu cơ, cây lớn nhanh, sinh trưởng tốt.
4.2. ?nh hu?ng c?a cỏc ch?t khoỏng d?i v?i th?c võt
Chậu 1: Có đủ các muối hoà tan như đạm, lân, kali Chậu 2: Thiếu lân.
1
2
- Cây không chỉ cần nước mà còn cần các loại muối khoáng, muối khoáng giúp cho cây sinh trưởng và phát triển.
- Cây cần nhiều các loại muối khoáng như: muối đạm, muối lân, kali, ...
- Nhu cầu muối khoáng là khác nhau đối với từng loại cây trồng, các giai đoạn khác nhau trong chu kì sống của cây.
4.3. ?nh hu?ng c?a cỏc ch?t khoỏng d?i v?i th?c võt
chúc các em học tốt